28 Şubat 2020 - Adaletsiz Kanunlar ve Doğal Hukuk Kuramı - Çağlar Çömez

28 Şubat 2020 - Adaletsiz Kanunlar ve Doğal Hukuk Kuramı - Çağlar Çömez

Adaletsiz kanunlar gerçekten kanun mudur? Kendi içinde tutarsız gibi görünen bu soru, birbiri ile uzlaşamayacağı varsayılan hukuki pozitivizm ve doğal hukuk kuramının nasıl anlaşılması gerektiğini büyük oranda şekillendirmiştir. Birçok hukuk felsefecisi, hukuki pozitivizmin doğal hukuk kuramından benimsediği “ayrılabilirlik tezi” ve “sosyal tez” ile ayrıldığını düşünmüştür. Ayrılabilirlik tezine göre, hukuk adalete dair ilke ve değerlerden bağımsız bir biçimde değerlendirilmelidir. Sosyal teze göre ise, hukuk özü gereği mevcut toplumsal olgulardan fazlası değildir. Bu iki tezin en önemli sonuçlarından biri, adil olmayan bir kanunun adaletsizliğinin onun bir hukuk kuralı olmasının önünde engel olmadığıdır. Bu sunumdaki ilk amacım, ayrılabilirlik tezinin ve sosyal tezin hukuki pozitivizm ve doğal hukuk kuramı arasında var olduğu düşünülen karşıtlığı açıklamak için yetersiz olduğunu göstermek olacak. Bunun için, bir doğal hukuk kuramcısı olan Thomas Aquinas’ın her iki tezi benimsediğini ve, dolayısıyla, aksi yönde görünen tüm iddialarına rağmen, adaletsizliği tek başına kanun olmanın önünde bir engel olarak görmediğini iddia edeceğim. Bu okumayla, benzer bir yoruma sahip olan Brian Bix ve John Finnis’in aslında Aquinas’ın hukuki geçerliliğin farklı derecelere sahip olduğu fikrini gözden kaçırdığını öne süreceğim. Sunumun genel sonucu ise, doğal hukuk kuramını hukuk ve ahlak arasındaki ilişkiye dair diğer yaklaşımlardan ayıran unsurun doğal hukuk kuramcılarının hukuk kavramını bir ahlaki ideal olarak değerlendiriyor oluşu olacak.